آموزش خبرنگاری: 5 مرحله تولید چندرسانه‌ای

این درسنامه به اختصار، نکاتی را در مورد تولید یک خبر چندرسانه‌ای بیان می‌کند.

 

1- انتخاب موضوع 

 

بهترین گزارش چندرسانه ای، گزارشی است که چند بعدی باشد. فیلم، جلوه‌های گرافیکی مناسب، نقل قول‌های طلایی، صداهای ضبط شده و عکس لازمه‌های یک گزارش خوب است. چندرسانه‌ای‌ها از تمام قدرت هر رسانه بهره می‌گیرند تا ماجرا را به بهترین نحو روایت کنند و خواننده را جذب کرده و تا پایان با خود همراه کنند.

 

گزارش‌های چندرسانه‌ای معمولا غیرخطی هستند. در این حالت شما به خواننده یا بیننده اجازه می‌دهید هر کدام از قسمت‌های گزارش را که می‌خواهد انتخاب کند و در هر زمانی که می‌خواهد مطلب را ببیند یا بخواند.

 

در حالی که که موضوع خود را انتخاب می‌کنید، به این نکته توجه داشته باشید: از فکر کردن به « قسمت اول»، « قسمت دوم» و ... گزارش خودداری کنید و در عوض به « این قسمت»، «آن قسمت» فکر کنید و بعد رسانه مناسب برای روایت هر قسمت از  گزارش خود را انتخاب کنید. ماجرا را به صورت خطی در ذهن خود تعریف نکنید.

 

 

اطلاعات ابتدایی را گردآوری کنید

 

پیش از آنکه کار را شروع کنید، تا آنجا که امکان دارد اطلاعات جمع آوری کنید و همه را در یک طرح اولیه (یک طرح کلی از گزارش) بگنجانید، سپس از بطن آن، مهمترین قسمت‌های ماجرا را برای ساخت چندرسانه ای انتخاب کنید. این بدین معنی است که باید با منابع مختلف مصاحبه اولیه داشته باشید، برای مراحل انجام کار پیش‌بینی‌های لازم را کرده و منابع مکتوب و اینترنتی مرتبط با موضوع را بررسی کنید. منابع تصویری لازم - عکس، فیلم، نقشه و گرافیک - را جمع آوری کنید تا در مراحل بعدی بتوانید از آن‌ها استفاده کنید. تمام انواع کارهایی که پیش از این بر روی موضوع انجام شده است را بررسی کنید.

 

 

2-  طرح تصویری گزارش 

 

طرحی برای سازماندهی گزارش

قبل از اینکه به گزارش ماجرا بپردازید، یک طرح تصویری گزارش تهیه کنید.

طرح تصویری کمک می‌کند که:

 

- با توجه به منابعی که در دسترس دارید، عناصر گزارش را تعریف کنید.

- گزارش را سازماندهی کنید.

- برای هر بخش از گزارش چه رسانه‌ای را انتخاب کنید.

- شکاف‌های احتمالی موجود در گزارش را مشخص کنید.

- منابع و تجهیزات مورد نیاز برای تمام کردن گزارش را مشخص کنید.

 عناصر را تعریف کنید

 

گزارش را به بخش‌های منطقی غیر خطی تقسیم کنید. غیرخطی یعنی اینکه مخاطب به جای اینکه مجبور باشد روند گزارش را بدون تغییر طی کند، خود بتواند از بین عناصر استفاده شده در گزارش انتخاب کند. بخش‌ها می‌توانند اینگونه باشند:

 

- پاراگرافی که نقطه تمرکز گزارش را توضیح می‌دهد - «ناتگراف».

- شرح حال شخصیت‌های اصلی

- وقایع اصلی

- فرایند چگونگی انجام یک کار

- موافقان و مخالفان

- پس زمینه موقعیت

- مسائل دیگری که از ماجرا بر می‌آید

 

* از تفکر خطی بپرهیزید

 

رسانه را مشخص کنید

 

مشخص کنید هر بخش از گزارش را با کدامیک از ابزارهای رسانه‌ای می‌توان به بهترین نحو ارائه کرد.

 

 فیلم: فیلم بهترین ابزار برای به نمایش درآوردن یک ماجرا است. استفاده از ویدئو مخاطب را به نقطه اصلی ماجرا می‌برد و صدا و تصویر شخصیت اصلی را منتقل می‌کند.

 

 صدا: صدای خوب و تاثیرگذار، به تصاویر و فیلم‌های ویدئویی ساکن جان می‌دهد. صدای بد می تواند فیلم را بدتر از آن چیزی که هست، نشان دهد و حتی ممکن است حداقل حس عکس‌های ساکن را نیز خراب کند. صدا را به تنهایی به کار نبرید.

 

 متن: از متن می‌توان برای ارائه پیشینه یک ماجرا، توضیح فرایند وقایع یا گزارش یک رخداد استفاده کرد. اغلب زمانی که اطلاعاتی را نمی‌توان از طریق رسانه انتخاب شده منتقل کرد، از متن استفاده می‌شود.

 

گرافیک متحرک: با استفاده از گرافیک متحرک می‌توان چگونگی انجام کاری را نشان داد. گرافیک جایی می‌رود که دوربین نمی‌رود؛ درون سلول‌های انسان یا میلیون‌ها مایل در فضا. گاهی اوقات گرافیک حتی می‌تواند ابزار رسانه‌ای اصلی گزارش باشد و دیگر ابزارها نقش حمایتی داشته باشند. 

 

 نقشه: نقشه می‌تواند برای نمایش موقعیت مکانی استفاده شود. ممکن است یک نقشه شامل اطلاعات دیگری نیز  باشد.

 

 عکس: عکس هنوز بهترین ابزار رسانه ای برای انتقال یک حس قوی و بیان بخش مهم گزارش است. عکس ها معمولا چشم گیرتر هستند و نمی توان آن ها را نادیده گرفت. عکس در صورتی که به همراه صدا استفاده شود، تاثیرگذارتر هم می‌شود. پانوراما یا تصاویر 360 درجه، خصوصا زمانی که با صدا ترکیب شوند، مخاطب را در فضای گزارش غوطه‌ور می‌کنند.

 

 طرح تصویری داستان

 

 بر روی یک برگ کاغذ، صفحه اصلی گزارش و عناصر دخیل در آن را طراحی کنید. ناتگراف شما چیست؟ لینک‌ها به بخش‌های دیگر گزارش کدامند؟ چه تمهیدی برای هدایت مخاطب به این بخش‌ها اندیشیده اید؟ در صفحه اصلی کدامیک از عناصر چندرسانه ای را به عنوان ابزار بصری اصلی به کار می‌برید، فیلم یا عکس.

 

همین کار را برای صفحات داخلی نیز انجام دهید. عنصر اصلی در هر صفحه کدام است و چه اطلاعات دیگری باید به این صفحه‌ها اضافه شود. این بخش از گزارش را با استفاده از کدام مورد می‌توان به بهترین شکل ممکن ارائه کرد: فیلم، صدا، عکس یا تصاویر گرافیکی؟

 

طرح تصویری اولیه یک شاهکار هنری نیست - تنها یک ترسیم ساده است. قرار هم نیست آن را بر روی سنگ نقش بزنیم، بلکه تنها برای راهنمایی از آن استفاده می‌کنیم و ممکن است آن را پس از دست به کار شدن، باز هم تغییر دهیم.

 

* یکی از راه های بسیار خوب برای تمرین در افزایش توانایی در تهیه طرح تصویری اولیه این است که از یک روزنامه، گزارشی را انتخاب کرده و طرح اولیه تمام عناصر موجود در آن، نکات مربوط به تبدیل آن به یک چند رسانه ای و چگونگی امکان ارائه آن از طریق وب را طراحی کنید.

 

3- تهیه گزارش و تجهیزات مورد نیاز 

 

کوله‌پشتی یک خبرنگار 

 

چه در حال رانندگی در یک خیابان برای مصاحبه با یک صاحب باغ وحش باشید، چه در هواپیما برای رفتن به آلاسکا برای مصاحبه با یک شکارچی خرس، تجهیزات شما باید کامل باشد. باید بتوانید تمام تجهیزات را در یک کیف رایانه یا دوربین قرار دهید. بهتر آن است که  این کیف به شکل یک کوله پشتی باشد به ویژه زمانی که شما مجبورید یک تلفن ماهواره‌ای نیز حمل کنید. اگر باید به مسافرت بروید هرگز دوربین خود را فراموش نکنید. سه پایه متناسب با سایز کیف خود انتخاب کنید.

 

4- ویرایش برای محیط وب 

 

اکنون که مطالب خام را تهیه کرده‌اید، طرح گزارش را بر اساس این مراحل بازنویسی کنید:

 

 اطلاعات‌تان را ارزیابی کنید، طرح گزارش را بازبینی کنید، دریابید که چه چیزی از نسخه اصلی گزارش تغییر کرده است، مشخص کنید که چه رسانه‌ای دارید و در هر صفحه، چه چیزی باید ظاهر شود.

 

چند راهنمایی کلی برای استفاده از رسانه‌های مختلف را آورده‌ایم:

 

 

video logo  فیلم

 

فیلم‌ها را کوتاه کنید، ترجیحا 1 یا 2 دقیقه، و نه بیشتر از 3 یا 4 دقیقه.

موقعیت ثابت یک فرد در حال صحبت را فقط برای چند ثانیه حفظ کنید، بعد به تصویر خارج از مصاحبه موسوم به  «بی- رول» (B-roll) تغییر موقعیت دهید.

 

تغییر موقعیت به «بی- رول» اگر به گونه ای موثر صورت بگیرد، می تواند چشم اندازی از ماجرا را ترسیم کند و نشان دهد که سوژه مصاحبه، در فضای خارج از مصاحبه مشغول چه کاری است. «بی- رول» همچنین فضایی را که فرد در آن رفت و آمد دارد، نشان می‌دهد.

 

از آنجا که سرعت نمایش فریم‌ها در محیط وب پایین است، از انتخاب شات‌های اکشن و پر از حرکت خودداری کنید. این تصاویر معمولا در وب با کیفیت ضعیف دیده می‌شوند.

 

  audio logo  صدا

 

از صدای با کیفیت استفاده کنید، مگر در یک مورد استثنا: صداهایی که واقعا قدیمی هستند و سال‌ها از ضبط آن ها می‌گذرد. اما همین صداها را هم باید بسیار کوتاه و منقطع به کار بگیرید.

برای تقویت و تاکید بر یک موضوع یا بخش مهم، همراه با صدا از زیرنویس استفاده کنید.

از به کارگیری موسیقی در پس زمینه صدا خودداری کنید، مگر آن که اقتضای ماجرا حکم کند که این کار را انجام دهید.

 

 photo logo  عکس

 

وب، یک رسانه بصری است. پس حتما از عکس استفاده کنید. از عکس به عنوان ابزاری برای جایگزینی 1000 کلمه مطلب استفاده کنید، نه به عنوان افزوده ای بر کلمات یک مطلب. متن و عکس باید هم به لحاظ بصری و هم به لحاظ محتوا مکمل هم باشند.

حتی به راحتی می‌توانید با استفاده از نرم افزار فتوشاپ، به عکس‌هایتان متن اضافه کنید.

عکس‌ها را می‌توانید به دو صورت به کار ببرید:

به صورت تکی، برای ایجاد فضا یا معرفی ماجرا یا بخشی از آن.

به صورت متناوب، برای روایت ماجرا با نمایش تصویری (به صورت اسلاید).

 

 graphics logo  گرافیک

 

شما می‌توانید اشکال گرافیکی را با استفاده از  GIS (سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی) به صورت تعاملی (interactive) درآورید. این کار به مخاطب اجازه می‌دهد یک منطقه جغرافیایی (مثلاً در همسایگی خودش) را انتخاب کرده و اطلاعات مربوط به آن منطقه را ببیند.

برای متحرک سازی گرافیک، از نرم افزار Flash استفاده کنید.

اشکال گرافیکی حتی می‌توانند محور گزارش، قرار داشته باشند. برای مثال، گزارش‌های حوادث یا گزارش‌های بین‌المللی را می‌توان با گرافیک‌هایی ارائه داد که با متنی‌هایی تکمیل شده اند.

 

 

 text logo  متن

 

متن، برای افرادی که به خواندن روزنامه‌های چاپی عادت کرده اند، باعث آرامش خاطر است. مخاطبان در مواقعی که دیگر نمی‌دانند چه باید بکنند، به سراغ متن می‌روند. پس از آن که اطلاعات را تا سر حد امکان در رسانه‌های دیگر گنجاندید، باز ممکن است مطلبی را از قلم انداخته باشید؛ اینجا باید به متن متوسل شود.

از متن می توانید برای شرح عکس، عنوان، گزارش سوتیتر ها و میان تیتر ها استفاده کنید.

متن برای گزارش‌های اول شخص، گزارش‌های سیاسی، تحلیل‌ها و اخبار و اطلاعات کوتاه روز، بهترین کارایی را دارد.

 

 

 5- تولید 

 

درست همان طور که نویسنده، یک گزارش چاپی از یک ماجرا را سازماندهی می‌کند، گزارشگر چندرسانه ای نیز به داستان خود شکل می‌دهد. با این تفاوت که در تولید یک چندرسانه‌ای، از ابزارهای مختلفی برای تعیین عناصر گزارش استفاده می‌شود.

 

طراح وب، حکم ویراستار وب سایت را دارد؛ قالب صفحه (layout) را میزان می‌کند، ایرادهای فنی را برطرف می‌کند و  اطمینان می‌دهد که نحوه ارائه گزارش با ظاهر سایت همخوانی دارد. پس از آن که چند گزارش چند رسانه‌ای را تولید کردید، از طراح سایت برای تهیه تعدادی قالب اجرای چندرسانه‌ای کمک بگیرید. سعی کنید برای این که مخاطبان شما از یک فرمت کلیشه‌ای و تکراری خسته نشوند، چند قالب تهیه کنید.

آموزش اصول خبر نویسی در خبرنگاری

 در ادامه مطالب آموزش خبرنگاری به بررسی اصول و قواعد درست نویسی، ساده نویسی و قواعد علامت گذاری می پردازیم. همچنین می توانید با مراجعه به برچسب ها پرونده آموزش ساده نویسی را نیز مطالعه نمایید.

به گزارش فرهنگ نیوز، همانطور که می دانید خبرنگاری و خبرنویسی دو رکن بهم پیوسته هستند و اگر این دو بال با هم در یک راستا حرکت نکنند پرواز به اندیشه ها میسر نخواهد بود. اگر خبرنگار اصول و قواعد درست نویسی و ساده نویسی در خبر نویسی آشنا نباشد نباید انتظار داشت که در جنگ های خبری و تاثیر گذاری بر اذهان عمومی بتواند موفق عمل کند چونکه باعث ترویج غلط نویسی و همچنین اخبار نادرست و کذب به دلیل رعایت نکردن واژه ها در جای درست شده و اعتماد مخاطب را از دست می دهد.

 

خبر، با لید که خلاصه داستان است، شروع شده و مشروح خبر، جریان کامل آن‌را بیان می‌کند. در شرح خبر که می‌توان آن‌را متن خبر نامید، توضیح و بیان تفصیلی تمامی اجزائی که در لید بدان اشاره شده، می‌آید.

برای نوشتن متن، که بنا به‌ضرورت، ممکن است از یک یا دو جمله و بند تا بیش از ده جمله و بند طول داشته باشد، مراعات قواعد و اصول خاصّی لازم است؛ که رعایت آن‌ها سبب توجه خوانندگان و شنوندگان  به اخبار، مقالات و نوشته‌های روزنامه‌نگاران و متخصصان امور ارتباطی شده و آن‌ها را قابل چاپ و انتشار می‌نماید.

 

قواعد کلی

1. ساده‌نویسی؛ خبر باید ساده، روان، قابل فهم و به زبان همه مردم باشد؛

 

2. تازگی؛ خبر، باید همیشه نسبت به خبر روز قبل تازه‌تر بوده و نکات جدیدی را دربرداشته باشد. خبرنگار باید سعی کند از بیان تکراری حقایق و بدیهیّات خودداری نماید.

 

3. کوتاه‌نویسی؛ از اصول مهم خبرنویسی، کوتاه‌نویسی است؛ که بیشترین اطلاعات در کوتاه‌ترین متن ارائه می‌شود. یک مطلب خبری، به‌طور متوسط نباید از 300 تا 500 کلمه، تجاوز کند. مگر در خبرهای مهم؛ که می‌توان تا چند ستون، مطلب تهیه کرد.

 

4. تقدّم دیگران؛ خبرنگار و نوشته‌هایش، باید بیشتر، از دیگران حرف بزند و از خود کمتر سخن به‌میان آورد.

 

5. هماهنگی؛ خبر باید به‌گونه‌ای تنظیم شود، که بخش‌های مختلف آن (تیتر، لید، متن) و جملات متن خبر، با یکدیگر هماهنگی و تطابق لازم را داشته باشند. آن‌چه که خبر را جذّاب و مخاطب را به خواندن، دیدن و یا شنیدن آن ترغیب می‌کند، ارتباط و هماهنگی بین اجزای آن است. هرچه این ارتباط، قوی‌تر باشد و جملات متن، پرمعنی و در عین حال، کوتاه‌ باشند، خواندن و شنیدن آن برای مخاطب جذّاب‌تر است. این هماهنگی را می‌توان با تکرار به‌موقع موضوع(محور) اصلی، یک واژه‌ی کلیدی خبر، کلمات و عبارات ربط‌دهنده و استفاده به‌موقع از نام مکان‌های مختلف، فراهم کرد.

 

6. جامعیّت؛ یکی از مفاهیم اساسی خبرنویسی، جامعیّت خبر است. یعنی اینکه تا حد امکان، خبرنگار یا دبیر خبر، باید کلیه اطلاعات مربوط به رویداد را جمع‌آوری و در بسته‌بندی خوب و جذّاب ارائه کند و باید بکوشد به کلیّه پرسش‌هایی که در ذهن مخاطب است، پاسخ گوید.

 

7. درست‌نویسی؛ از اصول اولیّه نوشتن خبر، درست‌نویسی است. هنگام درست‌نویسی، رعایت نکته‌های نگارشی، چه در صحیح نوشتن کلمات و ترکیب‌ها و چه در نوشتن ساختمان صحیح جملات، بسیار اهمیت دارد و به موازات آن، چنانچه متن ترجمه‌شده باشد، رعایت اصول ترجمه نیز ضرورت دارد. اصل نخستین برای درست نوشتن، آگاهی و مهارت خود نویسنده است؛ زیرا مفهومی را که او به‌شیوه خاص خود، درک کرده و می‌خواهد به خواننده منتقل کند، خودش بهتر از هرکس می‌شناسد. بنابراین لازم است نویسندگان با مطالعه متون معتبر و وزین ادبی، مهارت درست‌نویسی خود را افزایش دهند.

 

8. ترجیح اصطلاحات؛ در نوشتن خبر، باید کلمات مصطلح را بر کلمات صحیح ولی نامأنوس، ترجیح داد و هرجا کلمه‌ی فارسی وجود داشت، از به‌کار بردن کلمات عربی یا اروپایی خودداری کرد.

 

9. شروع با کلمات مناسب؛ هرگز نباید جملات را با کلمات امروز، دیروز، فردا و یا اعداد شروع کرد.

 

10.آغاز مناسب پاراگراف‌ها؛ نباید دو پاراگراف پشت سر هم را با یک کلمه آغاز کرد.

 

11.اطمینان به صحت خبر؛ اطمینان نویسنده به صحت خبر منتشره.

 

12.سابقه خبر؛ یکی از مسائل اساسی در خبرنویسی که در فهم بهتر خبر به مخاطب کمک می‌کند، ذکر سابقه خبر است. سابقه یا پیشینه خبر، معمولاً در آخر خبر و بعد از ارائه مطالب جدید و با واژه‌های کلیشه‌ای چون "گفتنی است"، "شایان ذکر است" و ... در جمله‌بندی مستقل می‌آید. البته گاهی نیز سابقه خبر در متن خبر، بعد از لید به‌صورت جمله‌ای مستقل می‌آید.

 

13.منبع خبر؛ منبع خبر در ادبیّات خبرنویسی از اهمیت برخوردار است. در مطبوعات، معمولاً منبع خبر در ابتدای خبر، یعنی قبل از لید نوشته می‌شود؛ اما در اخبار رادیو و تلویزیون، منبع خبر، بنابه ضرورت ممکن است در ابتدای لید یا در متن خبر آورده شود.

 

14.معرفی افراد؛ در نوشتن خبر، ذکر اسامی افراد و معرفّی دقیق آن‌ها لازم است. البته به‌طورکلی،‌ دانستن نام و نام خانوادگی افراد برای مخاطبان ارجح نیست؛ بلکه آن‌چه برای مخاطب اهمیت زیاد دارد، آگاهی از مقام، ملیّت و جنسیّت افراد و این‌که آن‌ها اهل کدام منطقه یا شهر هستند، می‌باشد. اما در معرفی افراد باید نکاتی را رعایت کرد:

 

الف) در لید، فقط در صورتی نام فرد ذکر می‌شود که با خواندن یا شنیدن آن، چهره یا عملکردش در ذهن تداعی شود و الّا فقط باید به ذکر سمت، سن، جنس، اسم مستعار، محل سکونت و سایر مشخصات اکتفا کرد.

ب) اگر فرد دارای چند مقام و سمت بود، اول سمت معروف و مهم و سپس در بندهای مختلف خبر، از سمت‌های دیگر او استفاده می‌شود.

ج) در معرفی افراد در اشاره بعد از لید، بهتر است در صورت عدم لزوم صرفه‌جویی در وقت، نام و نام خانوادگی و سمت به‌طور کامل بیان شود و در ادامه خبر، می‌توان از یکی از عناوین سمت، نام و یا نام خانوادگی، جداگانه بهره جست.

د) بیان سمت‌های علمی افراد مثل دکتر، مهندس، آیت‌الله و ... اگر با اظهارات و افعال مذکور در خبر ارتباط داشته باشد، ضروری است.

هـ) در معرفی سازمان‌ها و افراد، باید اسامی کامل آن‌ها نوشته شود.

 

قواعد علامت‌گذاری

به‌منظور جدا کردن جملات از یکدیگر، رعایت ارتباط بین عبارات ناتمام، احتراز از تداخل الفاظ و معانی، نشان دادن مطالبی که از دیگران نقل قول یا اقتباس می‌گردد و همچنین برای سهولت تعریف و توضیح در تقسیم موضوعات و نظایر آن‌ها، در زبان‌های زنده و مهم دنیا و مخصوصاً زبان‌هایی که ریشه لاتین دارند، از علائمی استفاده می‌شود، که طریقه به‌کار بردن آن‌ها را در زبان انگلیسی (punctuation) می‌گویند. برخی از رایج‌ترین قواعد علامت‌گذاری که با زبان‌های مهم و زنده دنیا مطابقت دارد، عبارتند از:

 

1. نقطه (.)؛ نقش مهم نقطه در نوشتن و جدا کردن جملات کامل از یکدیگر است. علاوه‌بر آن، وقتی به‌دنبال یک حرف بیاید، به‌معنای آنست که آن حرف، علامت اختصاری یک کلمه است. باید دانست نباید از این علامت در پایان تیتر خبر و اجزای آن(روتیتر، سرتیتر و میان‌تیتر) استفاده کرد.

 

2. ویرگول (،)؛ ویرگول برای تسهیل درک نوشته است. موارد مهمی که در به‌کار بردن ویرگول در خبرنویسی ضروری است از این قرارند:

تمایز و شمارش؛ وقتی که در یک جمله چند اسم یا صفت یا کلمه‌های متعاطف دیگر که دارای إسناد واحدی هستند به‌دنبال هم بیایند؛

رفع ابهام؛ در هر موردی که پشت سر هم قرار گرفتن دو کلمه با احتمال ایجاد ابهام روبرو باشد؛

جلوگیری از اشتباه شدن؛ در مواردی که نگذاشتن ویرگول باعث عوض شدن مفهوم جمله می‌شود.

 

3. نقطه ویرگول (؛)؛ نقطه ویرگول که در عالم مطبوعات "پوئن ویرگول" هم نامیده می‌شود، برای جدا کردن جملاتی است که به‌خودی خود دارای معنا و مفهوم کامل هستند، ولی عبارات و جملاتی که بعد از آن‌ها می‌آید، مربوط به آن‌هاست.

 

4. دو نقطه (:)؛ موارد استفاده از آن، عبارت است از:

·     قبل از نقل گفته یا نوشته دیگران؛

·     قبل از ذکر یک مثال، توضیح یا یک نتیجه؛

·     برای تقسیم یا تفکیک یک موضوع؛

 

5. گیومه («»)؛ گیومه یا نشانه نقل قول در متن خبر، در موارد زیر استفاده می‌شود:

نقل قول مستقیم؛

اسامی خاص؛ اسامی خاص نامأنوس یعنی اسم‌هایی که خواننده با آن‌ها آشنایی کامل ندارد، باید در گیومه قرار بگیرند؛ مانند نام‌های خارجی؛

متمایز کردن یک عبارت یا کلمه؛

سلب مسئولیت؛ موقعی که نویسنده نمی‌خواهد، مسؤولیت بخشی از نوشته‌اش را که از منابع دیگر اقتباس کرده، به‌عهده بگیرد، آن‌را داخل گیومه می‌آورد.

 

6. علامت تعجب (!)؛ این علامت در پایان کلمات یا جملاتی که حیرت، استهزاء و خوشحالی زیاد را برساند و همچنین بعد از نام یا عنوان مخاطب (معمولاً در مواردی که خطاب با نوعی تحکّم همراه باشد)، استفاده می‌شود.

 

7. پرانتز ( () )؛ پرانتز یا دو کمان در اصلی‌ترین شکل خود، برای افزودن هرگونه اطلاع اضافی در وسط جمله به‌کار می‌رود.

 

 

قواعد عددنویسی

برای نوشتن ارقام و اعداد در اخبار مطبوعات، قاعده و قانون مشخصی وجود ندارد؛ ولی در برخی موارد بهتر است، به‌جای حروف، از ارقام استفاده شود. به‌طور مثال، برای نوشتن مقیاس‌ها(متر، کیلومتر، لیتر و ...)، آمار و ارقام، ‌تاریخ و ساعات روز، شماره مواد قوانین، صفحات کتاب‌ها، تاریخ تولّد و شماره شناسنامه، مبلغ‌ها و شماره تلفن‌ها، شماره اتومبیل و ساختمان، قد و وزن، نتایج انتخابات یا مسابقات.

 

اما برای نوشتن مواردی مثل اعداد یک رقمی، سن اشخاص، اعداد تقریبی یا تخمینی، اعدادی که جمله با آن‌ها آغاز شده، اعداد ترتیبی، اعداد کسری، اعداد غیر آماری و شماره‌های بیش از پنج رقمی (که به‌صورت تلفیقی از عدد و حروف می‌آید)، از حروف، برای نوشتن اعداد استفاده می‌شود.

 

مراحل خبرنویسی

هر روز، رویدادهای بی‌شماری در جهان اتفاق می‌افتد و هر کسی در اطراف خود، شاهد صدها و هزاران خبر است. بنابراین قبل از این‌که خبرنگاری بخواهد به نوشتن خبر بپردازد، لازم است از میان تعداد زیادی رویداد، خبر را از غیر خبر تشخیص دهد. برای این مهم، باید به ارزش‌های خبری توجه داشته باشد و رویدادی را به‌عنوان خبر تلقّی کند، که دارای ارزش خبری است. بعد از این مرحله، نوبت به خبرنویسی می‌رسد که مراحل زیر را می‌توان برای آن بیان نمود:

 

1.گزارش‌گری؛ در این مرحله به گردآوری اطلاعات مربوطه، کسب جزئیات و پیدا کردن مصادیق و تجسّم یک رویداد پرداخته می‌شود. در این مرحله است که خبرنگار باید تمامی سؤالات موجود در ذهن مخاطب، درباره‌ی رویداد را شناخته و تا حدّ امکان، پاسخ آن‌ها را بیابد. یکی از راه‌های معمول و مهمّ جمع‌آوری اطلاعات، پاسخ به عناصر شش‌گانه خبری است.

 

2.اندیشیدن؛ قبل از نوشتن خبر باید دانست، که اصل ماجرا چیست و چطور باید عرضه شود؛ که این امر در اندیشه اولیه به‌دست می‌آید.

 

3.سازماندهی؛ خبرنویس حرفه‌ای، قبل از آن‌که بنویسد، به سازماندهی مواد خود می‌پردازد. سازماندهی خوب از درک مضمون اصلی رویداد ناشی می‌شود؛ یعنی اینکه خبرنگار، نقطه‌نظر اصلی باعث به‌وجود آمدن مطلب را به‌خوبی بشناسد و جزئیات بی‌ربط و بی‌اهمیت را از آن جدا کند.

 

4.پرداختن به ساز و کار موضوع؛ خبرنگار باسابقه، ساز و کار خبر را می‌شناسد. به‌دیگر زبان، درک مخاطب را ملاک و هدف قرار می‌دهد. ساز و کار زبان، همان میثاق‌های مخاطبان است؛ از واژه‌های آشنا تا رعایت قواعد علامت‌گذاری.

 

5.طراحی سبک و سیاق؛ سبک نوشتن بایستی در موقع خبرنویسی مدّ نظر قرار گیرد؛ تا نویسنده به‌صورت جذّاب و غیر تکراری به نوشتن خبر بپردازد و در واقع، هر بار به‌طرز جدیدی بنویسد.

 

6.انتخاب لید مناسب با آن خبر؛

 

7.نوشتن بدنه و متن خبر؛

 

8.ارزیابی تولید؛ در این مرحله، ویراستاری خبر و ارزیابی خبر از نظر جواب‌گوی رویداد بودن بررسی می‌شود.

 

9.گزارش‌گری و نوشتن دوباره؛ در این مرحله، اگر لازم بود با یک منبع خبری برای بار دوم تماس گرفته و به دوباره‌نویسی خبر می‌پردازیم؛ چراکه دوباره‌نویسی، زمان می‌آفریند و هر نوشته‌ای از دوباره نویسی سود می‌برد.[5]

 

تفاوت‌های خبرنویسیدر مطبوعات و رادیو و تلویزیون

برخی از تفاوت‌های نوشتن خبر برای مطبوعات و رادیو و تلویزیون از این قرارند:

1.سادگی؛ خبرهای رادیویی و تلویزیونی باید ساده و روان باشند و از لغات دشوار در آن‌ها پرهیز شود؛ در صورتی‌که در خبرهای مطبوعاتی، چنانچه واژگان دشوار هم موجود باشد، امکان مراجعه به فرهنگ لغت وجود دارد؛ بنابراین با اشکال چندانی مواجه نیست.

 

2.کوتاهی؛ خبرهای رادیویی و تلویزیونی باید کوتاه باشند، تا درک شوند؛ در صورتی‌که خبرهای طولانی در مطبوعات، با دوباره خواندن درک می‌شوند.

 

3.سبک خبر؛ در خبرنویسی مطبوعات، می‌توان از سبک هرم وارونه یا تاریخی همراه با لید بهره برد؛ اما در رادیو و تلویزیون از سبک هرم وارونه استفاده می‌شود.

 

4.سابقه خبر؛ در خبرهای مطبوعاتی، سابقه خبر، تقریباً به‌طور کامل می‌آید؛ اما در رادیویی و تلویزیونی بسیار کوتاه ذکر می‌شود.

 

5.لید؛ در لیدنویسی مطبوعات، از لیدنویسی با استفاده از عناصر خبر و لیدهای یک‌موضوعی و چندموضوعی استفاده می‌شود؛ اما در رادیو و تلویزیون انواع لیدها به‌جز لیدهای نقلی که ناقل در پاراگراف بعد می‌آید، مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد.