چگونه دلچسپ بینویسیم
شیوه پردازش به گزارش
برای اینکه بتوانیم یک گزارش جالب و دلچسپ بینویسیم ناگزیر هستیم که به نکات ذیل توجه کنیم:
1- نخستین قدم برای دلچسپ نوشته کردن گزارش، به دست آوردن اطلاعات بیشتر در مورد موضوع گزارش است. باید تلاش کنیم که به حد کافی در مورد گزارش خود جزئیات به دست آوریم. به میزان که در پیوند به گزارش اطلاعات داشته باشیم به همان پیمانه میتوانیم که داستان خود را خوبتر و بهتر بینویسیم.
2- زمان رویداد را در گزارش خود مد نظر داشته باشیم. بسیاری از رویدادهای اطراف ما در یک زمان معین انجام مییابد. وقت و هنگام وقوع رویداد بسیار مهم است و ما را از بهر دلچسپ نوشتن گزارش کمک میکند.
3- سادهگی، شناخت مخاطب و رواننویسی از دیگر عوامل است که سبب دلچسپ ساختن گزارش ما میشود. هر گاه از بکاربردن واژههای نا مانوس و ناآشنا در گزارش خودداری کنیم و جملات را ساده و روان بینویسم، میتوانیم که داستان خود را دلچسپ بسازیم.
4- در گزارش خود هنر و شیوهیی بهکار ببریم که خواننده، شنونده و بیننده احساس کند با موضوع گزارش پیوند و خویشاوندی دارد. به این معنا که گزارش ارتباط با او هم دارد. به هر اندازه که ما بتوانیم این احساس را به مخاطب خود به وجود بیاوریم که این گزارش به او هم ارتباط دارد به همان اندازه برایش جالب و دلچسپ میشود.
5- دید باز داشتن در ارتباط به موضوع یکی دیگر از عوامل افزایش دلچسپی مخاطب به گزارش میشود. گزارشگر باید نسبت به موضوع دید باز داشته باشد، تلاش کند که نکتههای جالب را در داستان بیابد و آنرا برجسته سازد. در مورد گزارش همیشه سعی بر این کند که موضوعهای را پیدا کند که کمتر به آن توجه شده است و مورد دلبستگی مردم است.
6- ایجاد احساس مشترک میان مخاطب و گزارش، راهی که ما را به این هدف میرساند به دست آوردن جزئیات بیشتر در مورد داستان ما است. این کار از یکسو داستان ما را غنی و پربار میسازد و از سوی دیگر موجب میشود که مخاطب این گزارش را پیگیری کند و تا پایان کار ما را رها نسازد.
7- شروع با کلمات مناسب، هر گز نباید جملات را با کلمات ناآشنا و یا با اعداد شروع کنید.
8- اطمینان به صحت خبر، میتواند موجب دلچسپی گزارش ما شود.
9- رعایت قواعد علامت گذاری نیز در گزارشهای نوشتاری از اهمیت فوق العاده برخوردار بوده و سبب دلچسپی گزارش میشود.
نکات در مورد موضوع گزارش:
- همیشه موضوع گزارش در مردم اثر بگذارد و مردم احساس خویشاوندی با آن بکند.
- منابع که در ارتباط با موضوع برای ما اطلاعات میدهد، با موضوع گزارش ما مرتبط باشد در غیر آن منبع معتبر نیست و گزارش از اعتبار میافتد.
- منبع باید مشهود، محسوس و معتبر باشد. اعتبار گزارش بستگی به اعتبار منبع آن دارد.
- منبع که نمیخواهد نام آن در گزارش آورده شود باید دلیل آن جستجو شود و در گزارش بیان گردد.
- برخیها در گزارش از یک منبع نامعلوم بهره میبرند، مثل اینکه در گزارش شان میگویند که گفته میشود. این واژه گفته میشود اعتبار گزارش را خدشهدار میسازد.
چگونگی تشخیص خبر، منابع خبری و کاربرد رسانههای اجتماعی
- به ارزشهای خبری باید توجه کنیم. ارزشهای چون دربرگیری، تازهگی، استثنائات، برخوردها، مجاورت و بزرگی رویداد از ارزشهای خبری دانسته شده است که توجه به این ارزشها میتواند ما را در تشخیص یک خبر خوب کمک کند.
- به خبر تان جنبه انسانی بدهید، تلاش کنید که جنبههای انسانی یک رویداد را برجسته سازید.
- گاهی انسان در یافتن گزارش و یا جریان آن اشتباه کند، هر گز از اشتباه کردن نترسید اما کوشش کنید که از اشتباه کردن تان درس بگیرید و در آینده از عوامل که موجب اشتباه تان شده است، پرهیز کنید. مردان موفق کسانی نیستند که اشتباه نکردهاند، بل کسانیاند که از اشتباه شان درس گرفتهاند.
- یاد مان نرود که گاهی ناگزیر هستیم برای تهیه خبر باید صبر کنیم تا از منابع معتبر اطلاعات موثق به دست آوریم این کار بهتر از اینست که عجله کنیم و خبر نادرست به مردم بدهیم.
- ازمنابع باز با احتیاط استفاده کنیم. به تجربه ثابت شده است که گاهی استفاده از منابع باز بدون احتیاط سبب شده است تا خبر نادرست تهیه شود.
- گسترش ارتباطات، سبب میشود که به اطلاعات زیاد و تازه دست یابیم. یک خبرنگار موفق آنست که بتواند با منابع مختلف در ارتباط باشد. داشتن منابع گونهگون باعث میشود که به اطلاعات زیاد و به موقع دست یابیم. این کار کلید موفقیت و پیروزی یک خبرنگار است.
- نگهداشت روابط با منابع یکی دیگر از موضوعات کلیدی در کار خبرنگاری است. باید تلاش کرد تا این روابط محفوظ بماند و خدشهدار نشود.
- متوجه باشیم که گاهی از موارد نه گفتن نشانه ی قوت انسان است نه ضعف. هر گاه در برابر خواستهای نامشروع قرار میگیرید و یا میبینید که موضوعی را شما نوشته کردهاید اما ویرایشگر آنرا به گونه ی تغییر داده که خبر را نادرست ساخته است در اینگونه موارد باید قاطعانه نه بگوئید.
- همیشه تلاش کنید که در صحنه حضور یابید.
- رمز ایمیل، فیسبوک، تویتر تانرا هر یک ماه بعد تغییر دهید. اینکار سبب میشود تا نشانههای برقی تان از دستبرد محفوظ بماند و کسی دیگر از آن بهرهبرداریهای غیر قانونی نکند.
- در محافل ساز و سرود شرکت نکنید زیرا ممکن است که در آنجا ها از شما تصویر برداری شود و مورد استفاده نادرست قرار بگیرد.
- داد و گرفت با خبرنگاران داشته باشید زیرا در دنیای ارتباطات بدون همکاری نمیشود کاری از پیش برد.
- وسایل اضافی با خود داشته باشید. گاهی ممکن است که مبایل تان چارچ نداشته باشد از اینرو باید چارچر اضافی داشته باشید تا کار تان ناکام نماند.
چگونه یک تصویر خوب بگیریم؟
i. نخسیتن گام برای برداشتن یک تصویر خوب و با کیفیت اینست که باید به رویدادها با یک دید تازه و متفاوت از دیگران بنگریم.
ii. تلاش ورزیم که زیباییها را دریابیم. هر گاه زیبایی را پیدا کردیم و از آن تصویر گرفتیم بدون شک که آن یک تصویر خوب خواهد بود.
iii. ذهنیتها را تغییر بدهیم. کسانی هستند که در هنگام گرفتن تصویر با ممانعتهایی روبرو میشوند. باید کسانی را که مانع تصویربرداری میگردند، بفهمانیم که تصویربرداری یک کار نادرست نیست و برداشت آنان از تصویر برداری غلط است، ذهنیت آنها را باید تغییر داد.
iv. در تصویر برداری خط فرضی پایه اصلی و بنیادی به شمار میرود. در اصل گفته میتوانیم که خط فرضی تعیین کننده کار تصویر برداری است. پس همیشه خط فرضی را در نظر داشته باشیم.
v. فاصله میان کمره و شخصیت را که میخواهیم از آن تصویربرداری کنیم باید در نظر داشته باشیم. هر اندازه این فاصله رعایت شود ما را در کار تصویربرداری خوب کمک میکند. این فاصله اگر دور باشد بهتر است. فاصله باید با توجه به خط فرضی مراعات گردد. هر گاه فاصله دور باشد و ما شخصیت اصلی را تصویر برداری کنیم اشیا که در اطراف شخصیت اصلی است دیفوکس میشود و این تصویر ما را زیبا میسازد.
vi. به یاد داشته باشیم که خط فرضی، محیط تصویربرداری را برای ما مشخص میسازد. کاری که میتواند سبب تصویربرداری بهتر شود.
vii. خط فرضی باید شکستانده نشود. هر گاه تصویربردار این خط فرضی را بشکند یک تصویر غیر معیاری خواهد گرفت. آنگاه اگر بیننده تصویر را بیبیند از آن لذت نخواهد برد و در واقع دچار یک نوع سردرگمی میشود.
viii. فِرم کمره یا دوربین از جاهایی بدن که باز و بسته میشود، عیار نگردد. مثلا از بخشهای آرنج، مچ دست و زانوی پا هر گز فرم را بسته نکنید. بل همیشه از جاهای ثابت بدن فرم را بسته کنید. با رعایت این اصل شما قادر خواهید شد تا یک تصویر خوب و معیاری را بگیرید.
ix. گاهی به دلیل اینکه شخصیت تان بسیار مهم است میتوانید از زنخ تا بالای ابرو را بگیرید اما این در موارد نادر است. با این تصویر شما میخواهید حالات روحی و جسمی شخصیت تانرا به بیننده های تان تشریح کنید که چی تغییرات به او آمده است. از سویی هم این کار برای زیباسازی و تفاوت است.
x. یاد تان نرود که دید مصاحبه شونده هیچگاه نباید روبروی کمره باشد.
xi. کت اوی که بسته گرفته میشود نباید از سه ثانیه بیشتر باشد.
xii. در ویرایش توجه کنید که با ریتم صدا ادیت شود. تطبیق تصویر با صدا و همآهنگی آن با هم کار تانرا بسیار زیبا و دلچسپ میسازد.
مصئونیت خبرنگاران
ü فراموش نکنیم که رفتن به بخشهای ناامن و زیر تهدید بلند امنیتی کار اجباری نیست. هیچگاه کسی نمیتواند خبرنگار را ناگزیر بسازد که برای تهیه گزارش به صحنه جنگ برود، مگر اینکه خود خبرنگار با اراده خود و بدون اجبار حاضر میشود که برای تهیه گزارش به جنگ برود.
ü گزارشگران بدون مرز هشت اصل را برای خبرنگاران پیشنهاد کرده است که هدف از آن نیز در واقع پشتیبانی خبرنگاران و مصئوونیت آنان است. این اصول عبارتند از:
- تعهد
- اراده آزاد
- آمادهگی، خبرنگاران وقتی برای تهیه گزارش به مناطق جنگزده میروند باید از هر لحاظ آمادهگی داشته باشند. از مواد خبرنگاری گرفته تا تجهیزات طبی.
- تجربه گزارشدهی از مناطق جنگ را داشته باشد.
- بیمه صحی
- مورد حمایتهای حقوقی قرار بگیرد.
- تجهیزات کاری در اختیار داشته باشد.
- پس از آمدن از وظیفه باید حتما مشورههای رواندرمانی را بگیرند.
گزارش در حالات عادی
- در جریان تهیه گزارش نباید واژههایی به کار ببرد که حساسیت ایجاد کند، در غیر آن ممکن است که سبب بروز خشونت شود و مصئوونیت خبرنگار به مخاطره بیفتد.
- هر گز با احساسات مذهبی مردم بازی نکنید.
- در زمان تهیه گزارش باید مسئله جنسیت را مد نظر داشت. در برخی از مکانها اگر همکار ما یک دختر باشد ممکن است سبب ایجاد مشکل شود. از اینرو باید فرهنگ و سنت حاکم بر یک منطقه را در نظر داشت و با توجه به آن تصمیم گرفت.
- توافق با فرهنگ و محیط از اهمیت ویژه برخوردار است. باید آنرا رعایت کرد.
جلوگیری از خشونت
- داشتن کارت خبرنگاری در مواردی سبب جلوگیری از خشونت میشود بنا بر این باید آنرا همیشه همراه خود داشت.
- وسایل تانرا تا زمانی که به محل تهیه گزارش نرسیدهاید، روشن نسازید. این کار دو فایده دارد: یکی اینکه چارچ وسایل تان کم نمیشود. دوم اینکه از بوجود آمدن گمان بد نسبت به خود تان جلوگیری میکنید. هر گاه وسایل تان روشن باشد ممکن است برخیها نسبت به شما بدگمان شود.
- پیش از رفتن به ساحه حتما با منبع همآهنگی کنید.
- شمارههای دوستان تانرا همیشه داشته باشید و آنانرا در جریان بگذارید.
- برخورد مسلکی با کار خبرنگاری و رعایت دقت، بیطرفی، توازن و سرعت
- توجه به اوضاع امنیتی
- تهیه یک لیست در حالتهای اضطراری و غیر اضطراری
تهیه گزارش در تظاهرات
برای اینکه مصئونیت خبرنگاران با خطر روبرو نشود و گزارشگران در هنگام تهیه خبر در اجتماعات و تظاهرات با مشکل بر نخورند، باید به نکات ذیل توجه کنند:
در مورد اوضاع و احوال منطه و محیط شناخت داشته باشند.
توجه به چگونگی برخورد با اطرافیان در صحنه رویداد
داشتن شماره تماس از تیم همکاران خود
تشخیص راه
خودداری از کارهایی که احساسات مردم را بر انگیزاند
نکات که بایست در هنگام تهیه گزارش از آتشسوزی رعایت شود
- گزارشگر هنگام رفتن به محل رویداد آتشسوزی باید وسایل چون ماسک، بوتل آب، لباس با خود داشته باشد.
- هر گز داخل اتاق که آتشسوزی جریان دارد، نشوید.
- در محل که احتمال خطر است نباید بروید.
- تلاش کنید جایی نروید که ممکن است ربوده شوید.
- موتر اطفائیه را تشخیص دهید.
- با نیروهای که مسئوولیت مهار و خاموش کردن آتش را دارند، با تماس باشید.
رعایت نکات که ضرورت است در هنگام که ربوده شدهاید مراعات کنید
ü کوشش کنید در آن هنگام آرامش خود را حفظ کنید
ü تا زمان که مطمئین نشدهاید و راههای فرار را تشخیص ندادهاید، اقدام به فرار نکنید
ü صبور و بردبار باشید
ü کوشش کنید تمام محیط را که در آنجا نگهداری میشوید با نشانههای آن در ذهن بسپارید
ü متوجه باشید که آدمربایان با کدام زبان، لهجه گفتگو میکنند
ü خود را سرحال بگیرید و نهترسید
ü دستورات را که آدمربایان به شما میگویند قبول کنید
ü اقدام به اعتصاب غذایی نکنید، بل غذایی را که برای شما میآورد آنرا میل کنید
ü تلاش ورزید که آدمربایان شما را به نام اصلی تان صدا کند
ü اگر با دوستان تان یکجا ربوده شدهاید، تلاش ورزید که با هم در یک مکان نگهداری شوید
ü اگر آدمربایان کوشش میکنند که شما را وادار به اعتراف کند، هر گز قبول نکنید
ü در هر حالت امید خود را از دست ندهید
ü همیشه به ویژه در هنگام که ربوده شدهاید، افکار منفی را از خود تان دور نگهدارید زیرا شما را از نظر روانی اذیت میکند
ü دستورات که آدمربایان در آخرین لحظات رهایی تان میدهد البته در صورتی که آن دستورات در واقع پیششرط رهایی تان باشد، بدون چون و چرا آنرا قبول کنید
ü رویداد و چگونگی وقوع آنرا نوشته کنید
ü پس از رهایی حتما با یک روانشناس درمانی مشوره کنید، زیرا در هنگام که ربوده شدهاید فشارهای روانی را متحمل گردیدهاید
انواع خشونت
خشونت به رفتاری گفته میشود که سبب ناراحتی شخص دیگر میگردد. رایجترین انواع خشونت در برابر خبرنگاران عبارتند از:
- لت و کوب
- گرفتن وسایل خبرنگاری
- کشتن
- شکستاندن وسایل خبرنگاری
- بازداشت
- توهین و اهانت
- پرخاشگری
عاملان خشونت
نهادهای مدافع خبرنگاران عاملان خشونت بر خبرنگاران را قرار ذیل شناسایی کردهاند:
v کارمندان امنیتی و دولتی
v زورمندان محلی
v مردم محل
v گروههای جنگی که شامل طالبان، داعش، لشکر اسلام، شبکه حقانی و ... میشوند.
تفاوت تهدید با خشونت
تهدید جنبه عملی ندارد اما خشونت جنبه عملی دارد. تهدید روان انسان را خراب میکند.
انواع تهدید:
- تهدید تلفنی، شخصی به انسان تلفن میکند و او را از بهر بازداشتن از کارش به لت و کوب و یا کشتن تهدید میکند.
- تهدید حضوری، مستقیما میآید و از گزارشگر میخواهد که گزارش را تهیه نکند در غیر آن با مشکل روبرو خواهد شد.
- تهدید توسط پیام، به تلفن پیام تهدیدآمیز میفرستد اما اگر تهدید اثر نگذاشت آنگاه مرتکب عمل خواهد شد که به شکل لت و کوب، قتل تبارز آشکار میشود.
استراتژی ارتباطات که از سوی ارگانهای محل از بهر دسترسی آسان خبرنگاران به اطلاعات تدوین شده است
v بر بنیاد این راهبرد هر والی ماهانه باید یک نشست خبری داشته باشد و برنامههای شانرا با رسانهها شریک سازند
v به جز از موضوعات محرم، تمامی اطلاعات مورد نیاز را باید در اختیار خبرنگاران قرار دهند
v سخنگوی والی باید روابط نزدیک و صمیمی با والی داشته باشد. هر موقع که خواسته باشد بتواند او را ملاقات کند، اطلاعات را از او بگیرد و در اختیار رسانهها قرار دهد
v اطلاعات را به موقع و با دقت به اختیار خبرنگاران بگذارد
v با کمک نهادهایی پشتیبان رسانهها لیست از والیها تهیه شده است تا مشخص شود که کدام والی اطلاعات را به اختیار خبرنگاران قرار میدهند و یا نمی دهند
v والیهایی که از دادن اطلاعات خودداری میورزند مورد کیفر قرار میگیرند. در مرحله اول به او اخطار داده میشود که از تکرار این کار جلوگیری کند و در مرحله بعدی با او برخورد جدی میشود
v راهاندازی کارگاههای آموزشی از قانون دسترسی به اطلاعات برای کارمندان دولتی
v ایجاد دفترهای خاص رسانهیی در ولایتها
تدابیر شخصی خبرنگاران از بهر مصئوونیت شان
- هنگام ترک خانه و یا دفتر، اطراف تان را به گونه دقیق بررسی کنید. بیبینید موارد مشکوک را مشاهده میکنید یا نه. کسی شما را تعقیب میکند و یا کسی متوجه تان است؟
- در یک وقت مشخص خانه و یا دفتر را ترک نکنید، وقت بیرون شدن تانرا تغییر دهید.
- هیچگاه از یک راه نروید.
- زمان رانندهگی به آئینه عقبی موتر متوجه باشید.
- هر گز مصروف گوشی همراه تان نباشید.
- اطراف موتر تانرا همیشه بررسی کنید.
- زود سوار موتر تان نشوید.
- هنگام که درک میکنید کسی شما را تعقیب میکند به نزدیکترین پاسگاه پولیس بروید و موضوع را با پولیس شریک سازید.
- همیشه تلاش ورزید که در جمع مردم باشید نه در گوشه و جای خلوت
- متوجه کسانی باشید که تلاش میکنند تا اطلاعات شخصی را در مورد تان به دست آورند در حالی که این اطلاعات برای او هیچ پیوندی ندارد.
- در هنگام صحبت با تلفن، پشت تان طرف دیوار باشد و به اطراف تان متوجه باشید.
- وقتی در جادهها با پای پیاده گشت و گذار میکنید حتما متوجه دور و بر تان باشید.
پنج رنگ
از آنجائی که آگاهی از اوضاع امنیتی و نیز مطلع بودن از اطراف ما و آگاهی داشتن از تهدیدهای امنیتی در بسیاری از موارد سبب نجات انسان میشود. بزرگترین دشمن انسان، جهل و ناآگاهی او است. یک آگاه امور نظامی آمریکایی پنج مرحله را برای نجات خویشتن از تهدید بیان کرده است که آنرا به پنج رنگ تشبیه نموده است. در ذیل به این پنج بخش اشاره میشود تا بهتر بتوانیم متوجه خود ما باشیم:
- رنگ سفید، به حالتی اطلاق میشود که مردم به گونه عادی زندگی میکنند، صبح با خیال راحت از خانه بیرون میشوند، احساس امنیت میکنند، موارد مشکوک را هم نمیبینند.
- رنگ زرد، به مواردی گفته میشود که وقتی شخص از خانه میبرآید، و از اطراف شان متوجه هستند.
- رنگ نارنجی، به موارد مشکوک روبرو میشود و آمادهگیهای خود را میگیرد.
- رنگ سرخ، خطر را احساس میکند، شخصی در تعقیب او است، برایش دام گذاشته شده و او تلاش میورزد که از محل خطر بیرون شود.
- رنگ سیاه، زمانی است که کاملا خطر را احساس کرده، مستقیما مورد آماج قرار گرفته است.
حالتهای افرادی که میخواهند کار خطرناک انجام دهند
ü حالت غیر عادی، در این حالت شخص معمولا به حرکتهای غیر معمول دست میزند. بیشتر سر و صدا میکند، سبب اذیت و آزار دیگران میشود. ناآرام است.
ü حالت هیجانی، شخص در یک حالت هیجانی و آشفته قرار دارد اما گاهی چنین افراد ممکن است تهدید نباشد اما باید متوجه بود زیرا جهل بزرگترین دشمن انسان است.
ü حالت متفاوت، به گونه غیر منتظره به شما علاقهمندی نشان میدهد، خود را خیرخواه معرفی میکند. گویا یک انسان بسیار دلسوز و مهربان است در حالی که هدف شوم در سر میپروراند.
انواع تهدیدها
ماین کنار جاده
آدمربایان
عاملان جرمهای جنایی
طالبان
قاچاقبران مواد مخدر
زورگویان محلی
مالکان جنگافزارهای غیر قانونی
معیار گزینش خبر در شبکه طلوعنیوز
- ارزش دربرگیری را داشته باشد
- گزارش به شیوه روان و ساده نگاشته شود
- جزئیات لازم یک رویداد را با خود داشته باشد
- از عنصر دقت برخوردار باشد
- اطلاعات، صادقانه، منصفانه و خالصانه به مردم رسانده شود، به غرضهای شخصی، گروهی، سمتی، زبانی، مذهبی و ... آلوده نشده باشد. اطلاعات همانند آب پاک باشد تا همه بیاشامند نه آلوده.
- پیوند یا لینک باید تکرار نباشد
- گزارشگر خود را بالاتر و داناتر از مخاطب نداند که در نتیجه این برداشت غلط وادار شود تا گزارش مشمئز کننده را نوشته کند
- منابع در گزارش وجود داشته باشد. این منابع از اعتبار برخوردار باشد و در عین حال با موضوع گزارش پیوند داشته باشد
- بار معنایی کلمات مد نظر گرفته شود
- تسلسل در گزارش فراموش نشود
- گزارش باید از تازهترین موضوع که مردم از آن خبر ندارند، شروع شود
- دقت در انتخاب واژهها
- همیشه از زمان حال استفاده شود
- پیوسته در خبرها از فعل فعال و یا اکتیف استفاده شود
- برای شخص سوم باید ضمیر شخص سوم به کار برد در حالی که خیلی از گزارشگران مرتکب چنین اشتباه میشوند یعنی برای شخص سوم ضمیر شخص اول را به کار میبرند.
- پرهیز از کلمات اضافی در خبر
- انصاف در گزارش رعایت شود
- تعادل و توازن فراموش نگردد
گزارش برای آنلاین
آنلاین در بخشهای فرهنگی و ورزشی با قدرت ظاهر نشده است و در این دو بخش ضعیف استند از اینرو از گزارشهای فرهنگی و ورزشی استقبال میکند.
در راستای تهیه گزارش برای آنلاین به چند نکته باید توجه داشت:
- جملات را تکراری ننویسید
- کلپ را دقیقا گوش کرده و نقل قول مستقیم کنید. در نقل قول مستقیم دخل و تصرف نیست اما ویرایش است به شرط که هدف گوینده را تغییر ندهیم
- عکس برای آنلاین از اهمیت ویژه برخوردار است
- نام مکمل شخص که با ما مصاحبه کرده در گزارش یاد شود
- جزئیات بیشتر در گزارشهای که برای آنلاین تهیه میشود، داده شود
- در گزارشهای آنلاین سعی کنید که صحنه را برای خواننده ی تان به تصویر بکشید
- به گونه شفاف، روان و ساده نوشته کنید